129

Zasady montażu opraw oświetleniowych – część druga

Montaż opraw oświetleniowych polega na wyznaczeniu miejsca i zamocowaniu korpusu oprawy do podłoża lub jej zawieszenie na uchwycie. To zadanie wymaga wykonania opisanych w tekście czynności i użycia odpowiednich narzędzi i środków chroniących montera.W artykule przedstawiono czynności związane z montażem różnych typów opraw oświetleniowych oraz zasady bezpiecznego prowadzenia tych czynności oraz przydatne narzędzia.

WYKAZ WYBRANYCH NOWYCH POLSKICH NORM

W wykazie przedstawiono informacje o normach dotyczących elektryki opublikowanych przez Polski Komitet Normalizacyjny od 18 do 29 listopada 2019 r.

Wartość bonifikaty za niedotrzymanie parametrów jakości energii elektrycznej określa tzw. rozporządzenie taryfowe

PYTANIE: Jak i czym można sprawdzić zaburzenia wartości napięcia zasilającego w sposób stanowiący podstawę do ubiegania się o bonifikatę finansową od dostawcy energii? OPOWIEDŹ: Poziom wartości skutecznej napięcia to najistotniejszy parametr, który określa możliwość bezproblemowego zasilenia odbiorników energii elektrycznej. Zespół zasad regulujących parametry napięcia zasilającego zebrany jest w tzw. rozporządzeniu systemowym, czyli w rozporządzeniu ministra gospodarki„w sprawie szczegółowych warunków funkcjonowania systemu elektroenergetycznego” (Dz.U. z 2007 r. nr 93, poz. 623 z późn. zm.). Rozporządzenie to bazuje w głównej mierze na Normie PN EN 50160.

128

Zasady montażu opraw oświetleniowych

Montaż opraw oświetleniowych wymaga właściwego wyboru miejsca, stabilnego zamocowania ich do podłoża i odpowiedniego podłączenia do instalacji.Z tekstu dowiecie się Państwo, co należy uwzględniać, wybierając miejsce montażu oprawy oświetleniowej, jakie są sposoby mocowania jej do podłoża, na co zwracać uwagę podczas podłączania do obwodu.

WYKAZ WYBRANYCH NOWYCH POLSKICH NORM

W wykazie przedstawiono informacje o normach dotyczących elektryki opublikowanych przez Polski Komitet Normalizacyjny od 17 października do 7 listopada 2019 r.

127

NIEZBĘDNIK ELEKTRYKA: aparaty niskiego napięcia – wyłączniki różnicowoprądowe

Wyłącznik różnicowoprądowy (RCD) to obowiązkowy element instalacji, który rozłącza obwód, gdy prąd elektryczny z niego wypływający nie jest równy prądowi wpływającemu. Aparat ten służy do ochrony przed porażeniem elektrycznym i ogranicza skutki uszkodzenia urządzeń.W tekście przedstawiono przepisy i normy wprowadzające obowiązek stosowania RCD, zasady działania wyłączników różnicowoprądowych i ich rodzaje.

Budowa i zasady montażu systemów gazometrycznych

Podstawowym zadaniem systemu detekcji gazów jest ochrona ludzi, ale umożliwiają one także uniknięcie ryzyka uszkodzeń urządzeń lub instalacji technologicznych, czy kontrolę parametrów procesu technologicznego.Z tekstu dowiedzą się Państwo jak są zbudowane systemy gazometryczne, m.in. gdzie powinny być montowane czujniki. Opiszemy także wymagania dotyczące tych systemów w strefach zagrożonych wybuchem W poprzedniej aktualizacji przedstawiliśmy najczęściej stosowane detektory do pomiarów stężeń gazów oraz par palnych.

Zapobieganie swobodnemu spadkowi, nadmiernej prędkości kabiny dźwigu osobowego według PN-EN 81-20:2014-10

Norma PN-EN 81-20:2014-10 mówi o zachowaniu bezpieczeństwa w instalowanych na stałe dźwigach osobowych lub towarowo-osobowych.Omawiany w tej aktualizacji rozdział 5.6 Normy poświęcony jest problematyce środków zapobiegających swobodnemu spadkowi, nadmiernej prędkości, niezamierzonemu ruchowi kabiny i opuszczaniu się kabiny.

126

Zasady dostosowywania oświetlenia do indywidualnych potrzeb użytkowników

Ponieważ oświetlenie oceniane jest subiektywnie, wymaga często indywidualnego dostosowania do wymagań osobniczych. Takiego dostosowania potrzebują m.in. osoby starsze lub nawet młodsze, ale z wadami wzroku.Z tekstu dowiecie się Państwo, jak i jakie parametry oświetlenia wpływają na komfort i jakość pracy oraz samopoczucie ludzi, a także jakie czynniki związane z fizjologią człowieka należy uwzględniać, projektując oświetlenie.

Zasady bezpieczeństwa cięgien dźwigów osobowych i środki zabezpieczające według PN-EN 81-20:2014-10

Norma PN-EN 81-20:2014-10 mówi o zachowaniu bezpieczeństwa w instalowanych na stałe dźwigach osobowych lub towarowo-osobowych.Omawiany w tej aktualizacji rozdział 5.5 Normy poświęcony jest zagadnieniom bezpieczeństwa związanym z projektowaniem i użytkowaniem cięgien nośnych, kompensacyjnych i odpowiednich środków zabezpieczających.

125

Zasady bezpieczeństwa kabin dźwigów osobowych według PN-EN 81-20:2014-10

Norma PN-EN 81-20:2014-10 mówi o zachowaniu bezpieczeństwa w instalowanych na stałe dźwigach osobowych lub towarowo-osobowych.Omawiany w tej aktualizacji rozdział 5.4 Normy poświęcony jest zagadnieniom bezpieczeństwa związanym z projektowaniem i użytkowaniem kabiny, przeciwwagi i masy równoważącej. Z tego artykułu dowiecie się Państwo, jakie wymagania dotyczą kabiny.

NIEZBĘDNIK ELEKTRYKA: oświetlenie magazynów wysokiego składowania

Oświetlenia wysokich wnętrz wymaga stosowania opraw oświetleniowych wyposażonych w źródła światła o dużym strumieniu świetlnym.W artykule zestawiono podane w przepisach i Polskiej Normie parametry, które powinno spełniać oświetlenie w magazynach wysokiego składowania. Zaprezentowano przykłady stosowanych rozwiązań.

124

Zasady bezpieczeństwa drzwi dźwigów osobowych według PN-EN 81-20:2014-10 – część 2

Norma PN-EN 81-20:2014-10 mówi o zachowaniu bezpieczeństwa w instalowanych na stałe dźwigach osobowych lub towarowo-osobowych.Omawiany w poprzedniej i tej aktualizacji rozdział 5.3 Normy poświęcony jest zagadnieniom bezpieczeństwa związanym z projektowaniem i użytkowaniem drzwi przystankowych i kabinowych.

NIEZBĘDNIK ELEKTRYKA: oświetlenie wysokich hal przemysłowych

W wysokich halach produkcyjnych rozmieszcza się stanowiska pracy i wyznacza trasy komunikacyjne. Miejsca te wymagają odpowiedniego oświetlenia, lamp o dużym strumieniu świetlnym.W artykule zestawiono podane w Polskiej Normie parametry oświetlenia wymagane na różnych miejscach pracy i przy różnych czynnościach. Podano przykłady rozwiązań stosowanych w wysokich halach. Ogólne zasady stosowania oświetlenia elektrycznego w zakładach przemysłowych opisane były w poprzedniej aktualizacji „Instalacji elektrycznych w praktyce”.

123

Zasady bezpieczeństwa drzwi dźwigów osobowych według PN-EN 81-20:2014-10

Norma PN-EN 81-20:2014-10 mówi o zachowaniu bezpieczeństwa w instalowanych na stałe dźwigach osobowych lub towarowo-osobowych.Omawiany w tym artykule rozdział 5.3 Normy poświęcony jest zagadnieniom bezpieczeństwa związanym z projektowaniem i użytkowaniem drzwi przystankowych i kabinowych. Z racji obszerności unormowań, które znalazły się w tym rozdziale, artykuł został podzielony na 2 części.

Środki ochrony przed zagrożeniami wynikającymi z użytkowania instalacji i urządzeń elektrycznych

Bezpieczeństwo użytkowania urządzeń i instalacji elektrycznych zależy od zastosowanych środków chroniących przed: porażeniem prądem elektrycznych, prądami przeciążeniowymi i zwarciowymi, przepięciami łączeniowymi i pochodzącymi od wyładowań atmosferycznych,W tekście przedstawione są opisane w przepisach i normach środki ochrony i zasady ich stosowania w pomieszczeniach, w których występują normalne warunki eksploatacji.

122

Zasady bezpieczeństwa dotyczące dźwigów osobowych według PN-EN 81-20:2014-10

Norma PN-EN 81-20:2014-10 mówi o zachowaniu bezpieczeństwa w instalowanych na stałe dźwigach osobowych lub towarowo-osobowych z kabiną zawieszoną na linach lub łańcuchach lub siłownikach i poruszającą się wzdłuż prowadnic nachylonych nie więcej niż 15° w stosunku do pionu.Tekst omawia zalecenia zawarte w początkowych podrozdziałach rozdziału 5 Normy (zatytułowanego: Wymagania bezpieczeństwa i/lub środki ochronne) i skoncentrowany jest na zachowaniu bezpieczeństwa w szybie, w przestrzeniach zespołu napędowo-sterującego i w linowniach.

Normy dotyczące elektrycznego oświetlenia wnętrz

W załączniku 1 do rozporządzenia w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie,podane są Polskie Normy, którymi powinno się posługiwać przy projektowaniu i wykonywaniu oświetlenia elektrycznego.Z tekstu dowiecie się Państwo, jakie Polskie Normy mówią o oświetleniu wnętrz, znajdziecie też najistotniejsze wskazówki z tych norm.

Czym i jak bezpiecznie przeprowadzić bilans mocy

Bilans mocy polega na zbadaniu faktycznego zapotrzebowania na energię. Służy to weryfikacji w praktyce założeń przyjętych przez projektanta, a także pozwala na przeprowadzenie analiz, których celem jest obniżenie zużycia energii elektrycznej.Z tekstu dowiecie się Państwo, jakich przyrządów można użyć do przeprowadzenia bilansu mocy. Przypominamy także jakich zasad bezpieczeństwa należy przestrzegać przy tych pomiarach.

121

Wymagania normatywne wobec szynoprzewodów – część 3

W listopadzie 2018 roku została wydana po polsku norma PN-EN 61534-1:2011 zawierająca wymagania dla szynoprzewodów jedno- i trójfazowych do 480 V i 63 A mocowanych na ścianach i stropach pomieszczeń.W poprzednich dwóch aktualizacjach opisaliśmy najważniejsze definicje użyte w normie, klasyfikacje systemów szynoprzewodów, ich oznakowanie i konstrukcje. W tym tekście przedstawiamy najważniejsze zapisy dotyczące ochrony przeciwporażeniowej oraz zacisków i elementów łączących przewodzących prąd.

W jakich terminach i jakimi metodami bada się sprzęt ochronny dla elektryków

Dielektryczny sprzęt ochronny użytkowany podczas eksploatacji urządzeń elektrycznych powinien być odpowiedniej jakości i musi być okresowo poddawany oględzinom i próbom wytrzymałości elektrycznej.W tekście przedstawiono terminy badań sprzętu dielektrycznego, zasady jego eksploatacji oraz metody badań.

Porównanie analiz ryzyka dla budynku mieszkalnego wykonanych według dwóch edycji PN-EN 62305-2

W połowie ub.r. ukazało się polskie wydanie PN-EN 62305-2:2012 – Ochrona odgromowa – Część 2: Zarządzanie ryzykiem. Na podstawie wskazówek tej normy projektant ocenia, czy dany obiekt należy chronić za pomocą instalacji odgromowej i ustala jej klasę.W aktualizacji 109 opisaliśmy zmiany, jakie nastąpiły w Normie w stosunku do jej edycji z 2008 roku. W tym tekście porównujemy wyniki obliczeń wykonanych według obu edycji Normy. Jak wykazuje autor tekstu, wykonanie analizy ryzyka według drugiej edycji Normy może prowadzić do wyboru mniej restrykcyjnych środków ochrony.

120

Zagrożenia wynikające z użytkowania instalacji i urządzeń elektrycznych

Użytkowanie urządzeń i instalacji elektrycznych wiąże się z zagrożeniami. Należy do nich możliwość porażenia prądem elektrycznym czy powstania pożaru, a nawet wybuchu.Z tekstu dowiecie się Państwo, jakie czynniki wpływają na stopień zagrożenia porażeniem elektrycznym i jak prąd działa na ciało człowieka. W artykule przedstawiono także podstawowe pojęcia dotyczące ochrony przeciwporażeniowej stosowane w Polskich Normach.

Wymagania normatywne wobec szynoprzewodów – część 2

Pod koniec listopada 2018 roku została wydana po polsku norma PN-EN 61534-1:2011 zawierająca wymagania dla szynoprzewodów jedno- i trójfazowych do 480 V i 63 A mocowanych na ścianach i stropach pomieszczeń.W poprzedniej aktualizacji opisaliśmy najważniejsze definicje użyte w normie i klasyfikacje systemów szynoprzewodów. W tym tekście omawiamy zapisy dotyczące ich oznakowania i konstrukcji.

119

Wymagania normatywne wobec szynoprzewodów – część 1

Pod koniec listopada 2018 roku została wydana po polsku norma PN-EN 61534-1:2011 zawierająca wymagania ogólne dotyczące przewodów szynowych. W tym samym czasie ukazała się też polska wersja Normy o systemach szynoprzewodów przeznaczonych do montownia na ścianach i sufitach.W tym i następnych aktualizacjach „Instalacji elektrycznych w praktyce” przedstawiamy ważniejsze zagadnienia przedstawione w Polskich Normach o szynoprzewodach.

Instalacje elektryczne w strefach potencjalnie zagrożonych wybuchem w pytaniach i odpowiedziach – część 1

W zeszłym roku przedstawiliśmy cykl tekstów prezentujących najważniejsze informacje praktyczne na temat stref zagrożonych wybuchem i budowy elektrycznych urządzeń przeciwwybuchowych. Teksty, których druk rozpoczynamy teraz, zawierają porady dotyczące projektowania i wykonania instalacji elektrycznych w tych strefach.Materiał jest przedstawiony w formie pytań i odpowiedzi. Umożliwia to szybkie znalezienie potrzebnych informacji bez konieczności uważnego czytania większych partii tekstu. Aby ułatwić Czytelnikom złożenie całej publikacji z części, które będą umieszczane w poszczególnych aktualizacjach, zachowano ciągłość numeracji rozdziałów, pytań i odnośników do bibliografii.

Zalecenia Normy PN-HD 60364-7-712:2016-05 o fotowoltaicznych układach zasilania – część 3

Pod koniec 2018 roku PKN wydał w języku polskim Normę PN-HD 60364-7-712:2016-05 Instalacje elektryczne niskiego napięcia – Część 7-712: Wymagania dotyczące specjalnych instalacji lub lokalizacji – Fotowoltaiczne (PV) układy zasilania.W aktualizacjach 117 i 118 były podane m.in. informacje o zmianach w normie w stosunku do jej poprzedniej wersji i o części zawartych w niej wymagań dotyczących zabezpieczeń układów PV. W tym tekście omówione są kolejne wymagania normy dotyczące zabezpieczeń.

118

Dobór przewodów elektrycznych do zasilania urządzeń funkcjonujących w czasie pożaru

Zapewnienie bezpieczeństwa ludzi w czasie pożaru i akcji gaśniczej jest jednym z podstawowych wymagań stawianych współczesnym obiektom budowlanym, w tym ich instalacjom elektrycznym. Im w pomieszczeniu znajduje się większa liczba przewodów, tym większe występują zagrożenia w czasie pożaru.Z tekstu dowiecie się Państwo m.in., które instalacje muszą być czynne w czasie pożaru, jakie czynniki wpływają na ich działanie i jak dobierać przewody zasilające urządzenia przeciwpożarowe.

Zalecenia Normy PN-HD 60364-7-712:2016-05 o fotowoltaicznych układach zasilania – część 2

W listopadzie 2018 roku PKN wydał w języku polskim Normę PN-HD 60364-7-712:2016-05 Instalacje elektryczne niskiego napięcia – Część 7-712: Wymagania dotyczące specjalnych instalacji lub lokalizacji – Fotowoltaiczne (PV) układy zasilania.W aktualizacji 117 były omówione zmiany w normie w stosunku do jej poprzedniej wersji, a także definicje używane w dokumencie oraz jego zalecenia dotyczące ochrony przed porażeniem elektrycznym. W tym tekście prezentujemy m.in. informacje na temat zabezpieczeń układów PV przed prądem przeciążeniowym, ochrony przed przepięciami atmosferycznymi, oznakowania znakiem ostrzegawczym.

Przygotowanie protokołu ze sprawdzania ochrony przeciwporażeniowej przez samoczynne wyłączenie zasilania w sieci TN

Samoczynne wyłączenie zasilania to środek ochrony przeciwporażeniowej przy uszkodzeniu. Stosuje się je, gdy ochrona podstawowa zapewniona jest przez izolację podstawową lub osłony i przegrody oraz są połączenia wyrównawcze ochronne.W tekście przedstawiamy sposób przygotowania i wypełnienia protokołu ze sprawdzania skuteczności ochrony przeciwporażeniowej przez samoczynne wyłączenie zasilania w układzie sieci TN (TN-C, TN-C-S, TN-S). Podany jest sposób wykonania pomiarów.

117

Zalecenia Normy PN-HD 60364-7-712:2016-05 o fotowoltaicznych układach zasilania – część 1

Norma zawiera obszerne i szczegółowe zalecenia. Przedstawimy jej treść w kilku częściach. W tym tekście omówione są zmiany w normie w stosunku do poprzedniej jej wersji, a także definicje używane w dokumencie oraz jego zalecenia dotyczące ochrony przed porażeniem elektrycznym.

Przygotowanie protokołu ze sprawdzania samoczynnego wyłączenia zasilania w układach sieci TT

Do ochrony w układzie sieci TT mogą być stosowane: urządzenia ochronne różnicowoprądowe, urządzenia ochronne przetężeniowe.W tekście przedstawiono sposób przygotowania protokołów ze sprawdzenia skuteczności samoczynnego wyłączenia zasilania w układach sieci TT. W 115 aktualizacji „Instalacji elektrycznych w praktyce” opisaliśmy dokumentację ze sprawdzania skuteczności ochrony przeciwporażeniowej w układzie sieci IT.

116

W ochronie odgromowej należy kierować się Polskimi Normami

Na polskim rynku oferowane są systemy „zwodów aktywnych”, których oferenci powołują się na Francuską Normę NF C 17-102. Ich stosowanie budzi jednak spore wątpliwości.Z artykułu dowiedzą się Państwo, czy legalne jest stosowanie w Polsce „zwodów aktywnych” wg francuskiej normy. Przedstawione zostaną teżopinie odpowiedzialnego za budownictwo ministerstwa w sprawie obowiązku stosowania Polskich Norm wymienionych w Warunkach Technicznych.

Norma PN-EN 62353 wskazuje, jak sprawdzać urządzenia medyczne podczas eksploatacji

Ustawa o wyrobach medycznych nakazuje właściwą obsługę urządzeń medycznych w trakcie ich użytkowania. Muszą one więc być okresowo sprawdzane. Wskazówek dostarcza Polska Norma PN-EN 62353: 2015 Medyczne urządzenia elektryczne – Badania okresowe oraz badania po naprawie medycznych urządzeń elektrycznych.W tekście przedstawiono zalecenia PN-EN 62353:2015 dotyczące poszczególnych elementów sprawdzania urządzenia.

115

W czym systemy do monitorowania prądów różnicowych są lepsze od wyłączników różnicowoprądowych

Wyłączniki ochronne różnicowoprądowe oprócz zalet mają i wady. Do nich należy bezpodstawne wyłączenie zasilania na skutek wykrycia prądów różnicowych, które są normalnym zjawiskiem w odbiornikach o charakterze elektronicznym. Kolejny kłopot to konieczność częstego przeprowadzania testów wyłącznika. Rozwiązaniem tych problemów są systemy monitorowania prądów różnicowych.Z tekstu dowiedzą się Państwo, jakie działają i jak konfigurowane są systemy do monitorowania prądów różnicowych, jakie są ich zalety i wady w porównaniu z wyłącznikami ochronnymi różnicowoprądowymi.

Rodzaje i zastosowania bezpieczników topikowych

Bezpieczniki topikowe są często stosowane w przemyśle. Zabezpieczają przed skutkami zwarć i w ograniczonym zakresie również przed konsekwencjami przeciążeń.W poprzednim numerze opisaliśmy, jakie parametry charakteryzują bezpieczniki topikowe i jak odczytywać ich charakterystyki podawane przez producentów. W tym tekście prezentujemy rodzaje bezpieczników wraz z podstawowymi informacjami o ich zastosowaniach.

Przygotowanie protokołów ze sprawdzania skuteczności ochrony przeciwporażeniowej w układzie sieci IT

W sprawdzeniach ochrony przeciwporażeniowej w układzie sieci IT wyróżniamy protokoły ze sprawdzenia skuteczności ochrony przeciwporażeniowej przy pojedynczym zwarciu oraz dla przypadku podwójnego zwarcia.W tekście przedstawiono cechy sieci w układzie IT oraz zasady jej sprawdzania. Przedstawiono wzory protokołów.

114

Zmiany wprowadzone w drugiej edycji normy PN-EN 62305-2:2012 do załącznika C

W czerwcu 2018 r. ukazało się polskie wydanie PN-EN 62305-2:2012 – Ochrona odgromowa – Część 2: Zarządzanie ryzykiem. Na podstawie wskazówek tej normy projektant ocenia, czy dany obiekt należy chronić za pomocą instalacji odgromowej i ustala jej klasę. Załącznik C opisuje zasady szacowania wartości strat LX w rozpatrywanym obiekcie. LX jest potrzebne do określania wartości ryzyka Rx.W tekście przedstawiamy zasady szacowania wartości strat LX według aktualnej Normy i porównujemy je z obowiązującymi w jej poprzedniej wersji.

NIEZBĘDNIK ELEKTRYKA: Oświetlenie wnętrz w obiektach sportowych

Oświetlenie obiektów sportowych dzieli się na trzy klasy zależnie od poziomu rozgrywek czy liczby widzów. Od klasy, do której należy dana instalacja oświetleniowa, zależy wartość eksploatacyjnego natężenia oświetlenia.Z tekstu dowiecie się Państwo, jakie wymagania wobec oświetlenia w obiektach sportowych zawierają Polskie Normy. Opisane są zalecane źródła światła i oprawy oświetleniowe, przedstawione są też przykłady rozwiązań.