113

Zasady wykonywania rysunków technicznych, wybór oprogramowania

Obowiązująca dziś Polska Norma PN-EN 61082-1:2015-03 – wersja angielska – Przygotowanie dokumentów używanych w elektrotechnice – Część 1: Podstawowe zasady prezentuje ogólne zasady przedstawiania informacji w dokumentach oraz szczegółowe zasady tworzenia schematów, rysunków i tablic stosowanych w elektrotechnice.W tekście przedstawiony jest podział schematów oraz zasady wykonywania rysunków według Normy. Artykuł zawiera też praktyczne porady, jak wybierać programy komputerowe służące do wykonywania rysunków technicznych.

Uzgodnienia dokumentacji z rzeczoznawcą ppoż.

Zagrożenie pożarowe występuje w wielu obiektach budowlanych. W takim przypadku także instalacje i urządzenia elektryczne powinny być odpowiednio dobrane. Dlatego dokumentacja projektowa podlega ocenie rzeczoznawcy do spraw ochrony przeciwpożarowej.Z tekstu dowiedzą się Państwo, jakie przepisy i jaki sposób regulują odpowiedzialność za ochronę przeciwpożarową. Jakie zadania ma rzeczoznawca do spraw ochrony przeciwpożarowej i jak przebiega procedura uzgadniania z nim projektu.

112

Zmiany wprowadzone w drugiej edycji Normy PN-EN 62035-2:2012 do załącznika B

W czerwcu br. ukazało się polskie wydanie PN-EN 62305-2:2012 – Ochrona odgromowa – Część 2: Zarządzanie ryzykiem. Na podstawie wskazówek tej normy projektant ocenia, czy dany obiekt należy chronić za pomocą instalacji odgromowej, i ustala jej klasę. Załącznik B opisuje wyliczanie prawdopodobieństwa PX występującego w ogólnym równaniu obliczania komponentów ryzyka.W tekście opisujemy, jak według załącznika należy postępować przy ustalaniu poszczególnych prawdopodobieństw składających się na PX. Wskazujemy różnice, które występują podczas obliczeń według nowej i starej wersji normy.

Światło na budowie nie może przeszkadzać sąsiadom i pracownikom

Światło z opraw oświetleniowych zainstalowanych na budowie nie może być uciążliwe dla znajdujących się w jej otoczeniu terenów oraz budynków. Jaskrawe, źle rozmieszczone punkty świetlne nie mogą też oślepiać przechodniów i kierowców. O zapobieganiu zanieczyszczeniu światłem otoczenia oświetlanego obiektu mówi Polska Norma PN-EN 12464-2:2014-05.W tekście przedstawiamy zagadnienia związane ze światłem przeszkadzającym sąsiadom budowy, a także samym pracownikom, w tym przykłady rozwiązań dobrych i złych stosowanych w występujących na budowach systemach oświetleniowych.

111

Jakie oświetlenie należy stosować na terenie budowy

Instalacje oświetleniowe na terenie budowy mają charakter tymczasowy. Zapomina się często, że powinny spełniać takie same wymogi, jak oświetlenie miejsc pracy o charakterze stałym.Z tekstu dowiecie się Państwo, co mówią przepisy o oświetleniu terenu budowy. Na podstawie Polskich Norm autor zestawia też wymogi dotyczące średniego natężenia oświetlenia, dopuszczalnej wartości olśnienia, równomierność oświetlenia oraz wskaźnika oddawania barwy światła w różnych miejscach pracy (i przy różnych czynnościach) na budowie.

Jak dobierać przewody w zależności od ich funkcji

Przewody są podstawowym elementem instalacji elektrycznych. Mają różną budowę, napięcie znamionowe, liczbę żył i kolorystykę izolacji. Występują przewody z żyłami wykonanymi z miedzi oraz z aluminium.Z artykułu dowiecie się Państwo m.in.: jak oznacza się przewody w zależności od pełnionych przez nie funkcji, jak należy dobierać przekroje przewodów roboczych i ochronnych oraz co oznaczają kolory izolacji.

110

Zmiany wprowadzone w drugiej edycji normy PN-EN 62035-2:2012 do załącznika A

W połowie czerwca br. ukazało się polskie wydanie PN-EN 62305-2:2012 – Ochrona odgromowa – Część 2: Zarządzanie ryzykiem. Na podstawie wskazówek tej normy projektant ocenia, czy dany obiekt należy chronić za pomocą instalacji odgromowej i ustala jej klasę. Załącznik A przedstawia sposób postępowania przy oszacowaniu N – rocznej liczby niebezpiecznych zdarzeń.W tekście opisujemy, jak według załącznika należy postępować przy ustalaniu poszczególnych współczynników. Wskazujemy różnice, które występują podczas obliczeń według nowej i starej wersji normy.

Rozdział energii elektrycznej na terenie budowy

Rozdział energii elektrycznej dla urządzeń używanych na budowie ma w dużej części charakter prowizoryczny. Ponadto musi uwzględniać trudne warunki środowiskowe, które mogą występować na takim terenie.Z tekstu dowiecie się Państwo, jakie przewody powinny być stosowane na terenie budowy. Przedstawiamy także wymagania dotyczące rozdzielnic wykorzystywanych na budowie.

109

Zamiany w zakresie analizy ryzyka wprowadzone w PN-EN 62305-2:2012

W połowie czerwca br. ukazało się polskie wydanie PN-EN 62305-2:2012 – Ochrona odgromowa – Część 2: Zarządzanie ryzykiem. Na podstawie wskazówek tej normy projektant ocenia, czy dany obiekt należy chronić za pomocą instalacji odgromowej i ustala jej klasę.W tekście opisujemy zmiany, jakie nastąpiły w aktualnej wersji normy w porównaniu do edycji z 2008 roku. W następnych aktualizacjach przedstawimy istotne zmiany w załącznikach do normy.

NIEZBĘDNIK ELEKTRYKA: Oświetlenie w hotelu

Oświetlenie w hotelu w dużym stopniu zależy od jego standardu, ale ogólne zasady powinny być zachowane w przypadku każdego tego typu obiektu.W tekście przedstawiamy zasady oświetlania pomieszczeń przeznaczonych dla gości hotelowych oraz kuchni i restauracji. Omawiamy m.in. wymagania wynikające z normyPN-EN 12464-1:2012 oraz podajemy wskazówki dotyczące doboru źródeł światła i opraw oświetleniowych.

108

Ochrona urządzeń na dachach budynków przed uderzeniem pioruna

Przed bezpośrednim uderzeniem pioruna należy chronić umieszczone na dachu budynku anteny radiowo-telewizyjne, elementy elektryczne i elektroniczne w maszynowniach dźwigów czy urządzenia klimatyzacji.Tekst opisuje, jakie normy aktualnie mówią o ochronie odgromowej. Przedstawia sposoby ochrony nadbudówek na dachach oraz anten na wysokich masztach, a także metody obliczania odstępu ochronnego między instalacją odgromową a instalacją elektryczną.

NIEZBĘDNIK ELEKTRYKA: Oprawy oświetleniowe stosowane na zewnątrz budynków

Od właściwie dobranych opraw oświetleniowych w dużej mierze zależy jakość uzyskanego efektu oświetleniowego i ekonomiczność zastosowanego systemu oświetlenia.W poprzednich „Niezbędnikach” zaprezentowano kryteria podziału opraw oraz typy opraw do oświetlania wnętrz biurowych, magazynowych, przemysłowych itp. W tym artykule opisano oprawy stosowane na zewnątrz budynków oraz w oświetleniu ulicznym czy parkowym.

107

NIEZBĘDNIK ELEKTRYKA: Oprawy oświetleniowe – cz. 2

Oprawa oświetleniowa jest obok źródła światła tym elementem w oświetleniu elektrycznym, od którego w dużej mierze zależy jakość uzyskanego efektu oświetleniowego i ekonomiczność zastosowanych rozwiązań.W poprzednim „Niezbędniku” zaprezentowano kryteria podziału opraw ze względu na ich zabezpieczenie przed wpływami zewnętrznymi, stopień ochrony przed porażeniem, sposób rozsyłu światła i klasy oświetleniowe. W tym artykule prezentowane są konkretne typy opraw do oświetlania wnętrz biurowych, magazynowych, przemysłowych itp.

Instalacje elektryczne na terenie budowy – ochrona przed porażeniem prądem elektrycznym

Teren budowy lub rozbiórki charakteryzuje zwiększony poziom zagrożeń. W poprzedniej aktualizacji była mowa o zagrożeniach wynikających z obecności na terenie budowy linii elektroenergetycznych i sytuacji, gdy występuje potrzeba prowadzenia w ich pobliżu robot budowlanych.W tym artykule prezentujemy zagrożenia związane z użytkowaniem na budowie urządzeń i instalacji elektrycznych oraz środki ochrony przed tymi niebezpieczeństwami.

106

Oświetlenie reklamy elewacyjnej

Na elewacjach wielu budynków umieszczane są wielkopowierzchniowe plansze reklamowe. Po zmroku są one oświetlane.W tekście zaprezentowano procedury projektowe związane z instalacją elektryczną oświetlenia reklamy na przykładzie rozwiązania zastosowanego kilka lat temu na budynku w Łodzi przy ul. Piotrkowskiej.

NIEZBĘDNIK ELEKTRYKA: Oprawy oświetleniowe – cz. 1

Oprawa oświetleniowa jest obok źródła światła tym elementem w oświetleniu elektrycznym, od którego w dużej mierze zależy jakość uzyskanego efektu oświetleniowego i ekonomiczność zastosowanych rozwiązań.W Niezbędniku opisujemy, z czego składa się oprawa oświetleniowa i jakie ma funkcje. Przedstawiamy kryteria podziału opraw ze względu na ich zabezpieczenie przed wpływami zewnętrznymi, stopień ochrony przed porażeniem, sposób rozsyłu światła i klasy oświetleniowe.

105

Pola elektromagnetyczne i ochrona przed nimi

Pole elektromagnetyczne może być obojętne dla ludzi albo może stwarzać zagrożenie. Dlatego przepisy określają dopuszczalne, uważane za bezpieczne , wartości natężenia PEM dla środowiska pracy oraz dla stref zamieszkania.W tekście przedstawiono, gdzie występują pola elektromagnetyczne i o jakiej wartości. Opisano, jak powinno się chronić przed nimi zgodnie z przepisami i poradami naukowców.

Elektryczne urządzenia przeciwwybuchowe w pytaniach i odpowiedziach

Prawidłowe wykonanie instalacji elektrycznej w strefach potencjalnie zagrożonych wybuchem wymaga znajomości m.in. zagadnień dotyczących budowy elektrycznych urządzeń przeciwwybuchowych czy właściwości fizykochemicznych potencjalnych źródeł zapłonu.   W publikacji, której druk zaczynamy w tym numerze, wiadomości są przedstawione w formie pytań i odpowiedzi. Umożliwia to szybkie znalezienie potrzebnych informacji bez konieczności uważnego czytania większych partii tekstu. Odpowiedzi opracowano tak, aby można było czytać je bez pytań, co ułatwia samodzielną naukę. Aby ułatwić Czytelnikom złożenie całej publikacji z części, które będą umieszczane w poszczególnych aktualizacjach, zachowano ciągłość numeracji rozdziałów, pytań i odnośników do bibliografii.

104

Wykaz norm dotyczących elektryki przywołanych w rozporządzeniu o warunkach technicznych

Tekst jest wykazem norm dotycących elektryki, które znajdują się w załączniku 1 do rozporządzenia ministra infrastruktury w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie. Zestawienie oparte jest rozporządzeniu ministra infrastruktury i budownictwa z 14 listopada 2017 r. (Dz.U. z 8 grudnia 2017 r. poz. 2285) zmieniającym rozporządzenie w sprawie warunków technicznych.

Urządzamy sklep spożywczy w domu jednorodzinnym

Gdy dobudowujemy pomieszczenie do domu lub wydzielamy część budynku z przeznaczeniem na sklep, musimy nie tylko położyć w nim instalację, ale i rozważyć sposób jej przyłączenia do sieci elektroenergetycznej.W tekście przedstawiono kolejne kroki, które wykonujemy, by przystosować instalację elektryczną budynku do potrzeb sklepu.

103

Systemy alarmowe w wojsku według Norma Obronnych – część II

Omawiane w tym tekście i jego pierwszej części opublikowanej w poprzedniej aktualizacji normy obronne z serii NO-04-A004 Obiekty wojskowe – Systemy alarmowe obowiązują w jednostkach podległych MON. Wymagania tych norm w wielu miejscach znacznie różnią się od zapisów z aktualnych Polskich Norm dotyczących systemów alarmowych.W poprzednim tekście przedstawiono, czego dotyczą normy od NO-04-A004-1 do NO-04-A004–6. W tym numerze omówiono normy NO-04-A004–7:2016 – NO-04-A004–9:2016 oraz podano spostrzeżenia i wskazówki dotyczące wszystkich norm z serii NO-04-A004 Obiekty wojskowe – Systemy alarmowe.

NIEZBĘDNIK ELEKTRYKA: pojęcia i jednostki techniki świetlnej – część 2

W technice świetlnej na co dzień stosowane są wielkości i jednostki charakteryzujące źródła światła i oprawy, a także parametry określające efekt oświetleniowy.W drugim z cyklu „Niezbędników” poświęconych technice świetlnej opisujemy m.in., co to jest światłość, natężenie oświetlenia, zjawiska takie jak akomodacja, kontrast czy olśnienie.

102

Układy sieci

W sieciach i instalacjach elektrycznych stosowane są rożne układy różniące się przede wszystkim pod kątem stosowanej ochrony od porażeń. Wynika to z faktu, że powstawały w różnym czasie i eksploatowane są do dziś.Tekst wyjaśnia, na czym polegają różnice między poszczególnymi układami oraz co oznaczają litery stosowane do oznaczenia układów.

Systemy alarmowe w wojsku według Norm Obronnych

Omawiane w tekście normy obronne z serii NO-04-A004 Obiekty wojskowe – Systemy alarmowe obowiązują w jednostkach podległych MON. Wymagania tych norm w wielu miejscach znacznie różnią się od zapisów z aktualnych Polskich Norm dotyczących systemów alarmowych. Jest to bardzo ważne dla firm składających ofertę instytucji wojskowej.W tekście przedstawiono, czego dotyczą poszczególne normy z serii NO-04-A004. Wskazano różnice między normami cywilnymi a wojskowymi. M.in. dotyczące urządzeń, które mogą być stosowane w systemach alarmowych.

Przykład doboru układu kompensacji mocy biernej pojemnościowej

Układ kompensacji mocy biernej stosowany jest przede wszystkim w celu obniżenia wysokości rachunków za energię elektryczną – wyeliminowania kar umownych z tytułu ponadumownego poboru energii biernej indukcyjnej lub wprowadzania do sieci elektroenergetycznej mocy biernej pojemnościowej.Tekst zwraca uwagę na najważniejsze kwestie związane z kompensacją mocy biernej pojemnościowej. Przedstawia specyfikę doboru rozwiązania dla przypadku obiektu biurowego. W poprzedniej aktualizacji przedstawiliśmy przykład kompensacji mocy biernej indukcyjnej w obiekcie przemysłowym.

101

Unikanie zagrożeń związanych z użytkowaniem nowoczesnych źródeł światła

Przy stosowaniu nowoczesnych źródeł światła występują zagrożenia optyczne i magnetyczne istotne dla bezpieczeństwa pracowników przede wszystkim przy oświetleniu miejscowym stanowisk pracy.W tekście przedstawiono zalecenia dotyczące ochrony przed zagrożeniami związanymi ze stosowaniem zamienników tradycyjnych żarówek.

Przykład doboru układu kompensacji mocy biernej indukcyjnej

Układ kompensacji mocy biernej stosowany jest przede wszystkim z racji chęci obniżenia wysokości rachunków za energię elektryczną – wyeliminowania kar umownych z tytułu ponadumownego poboru energii biernej indukcyjnej lub wprowadzania do sieci elektroenergetycznej mocy biernej pojemnościowej.Tekst przedstawia specyfikę doboru rozwiązania dla przypadku obiektu przemysłowego. Zwraca uwagę na najważniejsze kwestie związane z kompensacją mocy biernej indukcyjnej.

Pomiary parametrów procesów technologicznych – pomiary poziomu i przepływu

W procesach technologicznych obok pomiarów temperatury (przedstawionych w aktualizacji 96) i ciśnienia (aktualizacja 99) kluczową pozycję zajmują pomiary poziomu i przepływu.W tekście przedstawiono metody i urządzenia elektryczne stosowane do pomiarów poziomu cieczy i materiałów sypkich. W drugiej części artykułu omówiono metody i przyrządy używane do pomiaru przepływu cieczy i gazów.

100

Zmiany w rozporządzeniu w sprawie warunków technicznych dla budynków

Od 1 stycznia 2018 r. obowiązują zmiany w rozporządzeniu w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie. Zmienił się m.in. wykaz Polskich Norm powołanych w rozporządzeniu.Uaktualnienia do warunków technicznych dla budynków (popularnie nazywanych WT) opublikowano 8 grudnia 2017 r. jako rozporządzenie ministra infrastruktury i budownictwa z 14 listopada 2017 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz.U. z 2017 r. poz. 2285). Poniżej przedstawiamy zestawienie zmian w tekście dotyczących bezpośrednio lub pośrednio elektryki (fragmenty zmienione wytłuszczono).

Unikanie błędów w projektowaniu i wykonawstwie urządzeń piorunochronnych

Kiedyś zaprojektowanie i wykonanie zewnętrznej ochrony odgromowej dla budynku nie stanowiło dla projektanta wielkiego wyzwania. Obecnie poprawne zaprojektowanie i wykonanie instalacji piorunochronnej staje się coraz bardziej skomplikowane.W artykule przedstawiono zasady prawidłowego projektowania i wykonywania zewnętrznych instalacji LPS. Opisano najczęściej popełniane błędy.

Pomijane aspekty oświetlenia wpływające na wydajność pracy

Przy stosowaniu elektrycznego oświetlenia wnętrz występują zjawiska wpływające na wydajność pracy, które nie zawsze docenianie są przez projektantów i inwestorów.W tekście przedstawiono sposoby zwiększenia komfortu pracy wykonywanej przy oświetleniu elektrycznym. Związane są one z dostosowaniem oświetlenia do pory dnia czy wielu pracowników.

99

Zasady prawidłowej eksploatacji oświetlenia

Norma PN-EN 12464-1:2012 podaje minimalne wartości eksploatacyjnego natężenia oświetlenia, czyli wartości, poniżej których nie może spaść wielkość tego parametru w całym okresie użytkowania urządzeń oświetleniowych. By go utrzymać, należy stosować m.in. odpowiednie zabiegi konserwacyjne.W tekście przedstawiano zasady prawidłowej konserwacji urządzeń oświetleniowych i wymiany źródeł światła. Opisano „Paszport urządzeń oświetleniowych” – ważny dokument zawierający podstawowe informacje niezbędne do prawidłowej eksploatacji oświetlenia.

Ważny dokument: książka obiektu budowlanego

Przepisy określają dokumenty, które właściciel lub zarządca budynku jest obowiązany przechowywać przez cały okres użytkowania obiektu budowlanego. Należy do nich także książka obiektu budowlanego.W tekście przedstawione są przepisy, które zobowiązują do prowadzenia książki obiektu. Opisana jest forma i zawartość tego ważnego dokumentu.

Pomiary parametrów procesów technologicznych – pomiary ciśnienia

Główną zaletą elektrycznych metod mierzenia ciśnienia jest możliwość wykorzystania sygnału pomiarowego do sterowania procesami technologicznymi i rejestracji parametrów procesowych.W tekście przedstawione są podstawowe informacje o metodach pomiarów ciśnienia i używanych jednostkach. Opisane są zasady działania czujników tensometrycznych, piezorezystancyjnych, pojemnościowych i piezoelektrycznych. Podane wskazówki dotyczące doboru i montażu czujników.